Led en stand-by: wat levert het per lamp en per apparaat op?

Een ledlamp kost gemiddeld € 5,80 en scheelt € 6,90 per jaar als hij een gloeilamp van 75 watt vervangt: binnen een jaar terug.^MC Stand-by is meestal klein. Een tv in gewone stand-by gebruikt 3,7 kWh per jaar, met snelstartfuncties tot 56 kWh.^MC Een schakelklok van € 10 tot € 50 loont alleen bij die tweede soort.^MC

Waar je stroom heen gaat

Een gemiddeld huishouden gebruikt 2.430 kWh stroom per jaar. Met de stroomprijs van € 0,21 per kWh die Milieu Centraal voor de lange termijn gebruikt, is dat zo'n € 500.^MC Ongeveer 11% daarvan gaat naar verlichting.^MC De rest gaat naar apparaten: koelkast, wasmachine, computer, tv. Kleine maatregelen voor stroom zijn er vooral op twee plekken: de lampen en de apparaten die nooit echt uit staan.

Led: wat het per lamp oplevert

Een ledlamp gebruikt 90% minder stroom dan een gloeilamp en 85% minder dan een halogeenlamp.^MC Hij gaat ook veel langer mee: vaak 15.000 branduren, tegen 1.000 voor een gloeilamp.^MC Een gewone ledlamp kost in de winkel gemiddeld € 5,80.^MC

Milieu Centraal rekent per vervangen gloeilamp uit wat je per jaar bespaart. Wij zetten de terugverdientijd ernaast:

De les: begin bij de felste lampen die het langst branden. Dat is meestal de woonkamer en de keuken. Een lampje in de gangkast dat een paar minuten per week aan is, kun je laten tot hij stuk is.

Milieu Centraal geeft ook een rekenvoorbeeld voor een heel huis. Vervang je in de woonkamer en keuken 10 halogeenlampen van 20 watt en 1 gloeilamp van 40 watt door ledlampen van 4 watt, dan bespaar je 127 kWh per jaar, zo'n € 27.^MC Elf ledlampen van gemiddeld € 5,80 kosten samen € 63,80. Dan ben je in ruim 2 jaar terug, en de lampen gaan daarna nog jaren mee.

Ook een werkende halogeenlamp vervangen?

Milieu Centraal zegt ja.^MC Het voelt raar om een lamp weg te gooien die het nog doet. Maar een halogeenlamp gebruikt zoveel meer stroom dat hij duurder is dan een nieuwe ledlamp. Spaarlampen zijn een uitzondering: die zijn bijna even zuinig als led. Die gebruik je op en vervang je als ze stuk zijn.^MC

Twee dingen om op te letten bij het kopen. Kijk naar het aantal lumen, niet naar het aantal watt: lumen zegt hoeveel licht de lamp geeft. En kijk op het energielabel naar het verbruik per 1.000 uur.^MC Heb je 12 volt spotjes met een transformator of een dimmer, dan moet die soms mee vervangen worden.^MC

Het juiste licht kiezen

Wie voor het eerst ledlampen koopt, schrikt soms van het licht: te wit of te fel. Dat los je op bij het kopen. Kijk naar de kleurtemperatuur op de verpakking. Warmwit licht lijkt het meest op een gloeilamp. Kies het aantal lumen dat hoort bij de lamp die je vervangt; de tabel hierboven helpt daarbij. Wil je dimmen, koop dan een ledlamp die dimbaar is. Milieu Centraal heeft een keuzehulp die je in vijf stappen naar de juiste ledlamp brengt.^MC

Stand-by: meestal klein, soms niet

Over sluipverbruik gaan grote verhalen rond. De cijfers van Milieu Centraal zijn nuchterder. Door Europese regels gebruiken nieuwe apparaten in stand-by bijna geen stroom meer. Oudere apparaten kunnen dat wel.^MC

De tv is een goed voorbeeld. In de gewone stand-by gebruikt een tv maximaal 0,5 watt. Dat is 3,7 kWh per jaar.^MC Met € 0,21 per kWh is dat € 0,78 per jaar. Daar hoef je niets voor te kopen. Maar staat de tv via het netwerk aan, of heeft hij een snelstartfunctie, dan kan het stand-byverbruik oplopen tot 7,7 watt: 56 kWh per jaar.^MC Dat is € 11,76.

De decoder telt ook mee. Bij vier uur tv per dag gebruikt een decoder 28 tot 110 kWh per jaar, aan en uit samen.^MC Sommige decoders hebben een ecostand voor stand-by. Kies die, of zet de decoder helemaal uit als je naar bed gaat.^MC

Stekkerdoos, schakelklok of bespaarstekker

Om apparaten echt uit te zetten heb je drie mogelijkheden:

• Een stekkerdoos met aan-uitschakelaar. Zet de tv, decoder en speakers samen op één doos. Met één klik is alles uit.^MC
• Een schakelklok. Die zet de stroom op vaste tijden uit, bijvoorbeeld 's nachts. Prijs € 10 tot € 50.^MC
• Een bespaarstekker. Die schakelt de stand-by volledig uit als het apparaat niet gebruikt wordt. Hij gebruikt zelf 0,1 tot 0,3 watt.^MC

Is de stand-by van je tv € 0,78 per jaar, dan verdien je geen schakelklok terug. Is het € 11,76, dan heb je een schakelklok van € 10 binnen een jaar terug, en een van € 50 in ruim vier jaar. Meten helpt dus. Met een energiemeter tussen stekker en stopcontact zie je wat een apparaat gebruikt, aan en uit.^MC

Sommige apparaten moet je niet uitzetten: de koelkast, de cv-ketel en bijvoorbeeld een elektronische deurbel.^MC

De uitschieter: een oude pomp

Soms zit het grootste stroomlek niet bij de tv. Heb je vloerverwarming met een oudere pomp zonder schakelaar, dan draait die het hele jaar door. Zo'n pomp gebruikt ongeveer 700 kWh per jaar, € 150. Met een pompschakelaar, die rond € 50 kost, is dat 130 kWh, € 30 per jaar.^MC Je bespaart dan € 120 per jaar en hebt de schakelaar in 5 maanden terug. De monteur van de cv-ketel kan hem plaatsen bij het onderhoud.^MC

Kijk ook naar een tweede koelkast in de schuur, een aquarium of een waterbed. Milieu Centraal heeft een lijst met verbruikers die mensen vaak vergeten. Een oude tweede koelkast die altijd aan staat, kost zo'n € 30 per jaar.^MC

In welke volgorde

1. Lampen die lang branden in de woonkamer en keuken naar led.
2. Stekkerdoos met schakelaar achter het tv-meubel, als je er nog geen hebt.
3. Meten met een energiemeter bij twijfel over een ouder apparaat.
4. Pompschakelaar als je vloerverwarming met een oude pomp hebt.

Alle tips voor stroom staan in de gids stroom. De kleine maatregelen voor gas, die vaak meer opleveren, staan in het overzicht en in de spaardouchekop.

Veelgestelde vragen

Moet ik een werkende halogeenlamp vervangen door led?

Ja. Een ledlamp gebruikt 85% minder stroom dan een halogeenlamp en gaat veel langer mee.^MC

Hoeveel kost stand-by van een tv?

In gewone stand-by maximaal 0,5 watt, 3,7 kWh per jaar. Met netwerk- of snelstartfuncties tot 7,7 watt, 56 kWh per jaar.^MC

Wat kost een schakelklok of bespaarstekker?

Een schakelklok kost € 10 tot € 50. Een bespaarstekker gebruikt zelf 0,1 tot 0,3 watt.^MC

Hoeveel bespaar ik als ik een gloeilamp vervang door led?

Een ledlamp van gemiddeld € 5,80 scheelt € 6,90 per jaar als hij een gloeilamp van 75 watt vervangt. Je hebt hem binnen een jaar terug.^MC